Қайда„жүрсең?көңілuжұм}ақ„pсыпайыЌболғын„Ќ
Көре қалсақѓмүсәп}рді?сырласtболғын„‚„|

Әрііқарай‚еңбек„ақыл„uд{нсаулық|,әсемдік„жөне…басқалары ілеседі„uЖәне де?ақыл ұтымы„}дамгершілі}тіңuкептеген„{аңызды белгілерін|енгізетінuасаsауқымдыімәнгеsие

Ақылға|ерсеңuғаріпгтерді„мейірі}менzсүйі„Мұстафадай†елді„кезіпu„жетімд{„жыйі„Дүниеқоңыз„Ђпасықтардан„бойыңдыpтыйt„p„

Жетілудің„шексіз жөне~ете„кең„мүм{іңдік}ер}„{йрықша{атап„көрсетіледі?„Авторpөзін„өзі{тәрбиелеуіжолымен.жастар„өз„бойына„ең?жақсы„адамдық сапаларp„мейірімд}лікzіәдеп}ілік|іе{бексүйгіштік„ қарапайымдылықЌ„}ділеттілік ?ададдық„пенішынш{дцықты сіңіре‚алатынына„сенімді„ Шығармадағ}„иедагогикалық„түрғыданsқыз{ғушылық туғызатын„орталық сюжеттіpжелілердің„бірі„„„ол„жас сипаттамаларыp„
\ Бір„жасымдаѓару}қtмаған„үлесpбер}іp?"Еқііжаста„пайғамбарлар?кел}пqкерді|„ҮшЉжасымда„ші}тенpкеліп|халім~білдіі,...Бесuжасымда„шари}атқа белім‚будым„„
Дін~жолында„ораза„ұстап„әдетuқылдымЌ„}.Зерттеушілер "Қазақ„поэзиясындағы„‘ас„мерзімдерін„шалқыта}суреттеу}де„ осыѓҚожа„ИассауиIдәстүрінің„әсерінен„екенініаңғаруuқиын~емес Расp„мұны}?көптеге{?ұқсастықтарымен„қатар„„кейбірpөзгеш}лік белгілері„деuжоқ емес „wДиуани„}икметте„Dжас…бейнелерін жинақтап?түйіпЃайту„басымырақ„болсаq„бізде„}ұл„үрдістіңЂжалғаса жырлану|арқылы тың‚сапағаЌие„болғанын„көреміз„– деп шығарманың}байлауы болыпzтабылатын„жасқа„бөлу„идеясын жоғарыpбағалайды? Еңбекте„{втордың„өмірі„педагогик}лықіциклuретіндеЂтолық баяңд‘лумен„қамт}масыз?еті}генp

Жазуменен}жасымuжетті„жиырма}бес„uСубхан„ием„~зікірм}ненxкө{ейім}тес~„u„Көкі{егімдегі„}үйіндерді„сеніөзің„шеш„tСолѓсебептен„хаққа„сиынып?келдім„міне~„Ќ
Отыз„тоғыз„жасқа„кірдім„ѓқылдымЌқ}сіретѓіУә?дариға‚„өтті,ғұмырым ?қа}еЌтағат},Қанағатшыл„хақ„қасындаpхош„сағадат„pҚызыл„жүзімwтағат}қылмай„солды„Ќдостар„ѓ„„
Сыртқы„кейпі„{әнеzмазмұны„бойын}аpда„}йқын педагогикалықsқұб{лыстар?ретінде„көрінетін„мүңдай„үлгілер осылай„жалғасып„кете„бередіЃ МұныңЌбарлығы‚„Диуани хикметтіp„поэзия„ме{ педагогиканыңsұлы{ескерткіші|ретіндеuқарастыруға„мүмкіндік береді„ Оның„өмірд}інеге„ұмтылыпs„неде}„безінуЌкеректігін белгілейтін„моральдық„}ғымдарын„оқыпЌүйренуд}ңtбүгінгі~кезең үшін„мән}і„тұсы жастардыңwтәртібіp„этикалық„жөне„эстетикалық к{зқарастарын„қалыптастыру„ісіңде„тәлім„}әрбиелік„бағдар„{ола алатын„мүмкінд}гіндеu "Диуани„Хикмеи„Vкөп{у}кыттар„{ойы ел„ау{ында„айтылыпq қолжазбаpтүрінде„сақталған„uараға?көпpуақыт„салып„барыпp Стамбул}„Қазан, Ташкентте,басылып„{ыккан„„Оның„казақ тіліндегіuтұңғыш?нұсқасы„ѓ„Ќ 1жылы„Қазаңда жарық„көрген „Ал толық|күйің{е„жекеtкітап болып|қазакшағаxтүс{рілуі„p „„?жылы жүзегеuасты Ғалымдар}көрсетіл{інде коғамд}қtпедагогикалықsойдың қалыптасуынаpүлке{„ықпалЌжасаған іріpтұлға?Қожа„Ахмет Иассауиѓжайлыyхикаяттар„да„азyе{ес„‘кен„„Үлы ұстаз„өміріu дүниетанымы„pқызме}іЌжайлы„бі}імдердіwтерендетугеісепт}гін тигізер„деген мақсатпен~ос}„материалдарды‚келтір{„кетуді„жөн к{рдікtіА{тор@„Төменде ертер}кте~жазылып„алынған„үл{ілермен қатар„pөзімізxел}аузынан|жинаған„нүсқаларда„ұсынып~отырмыз„ ҚожаwАхме}„жайындағыzхалықtаузындағыpәңгіме}ердіңuсанtалуан нүсқасыpбарЌ СолpсебептіЂбіз„өзімізгеЃбелгілі„аңыздың}бірнеше нұсқалары„болса „соның„арасынанЂбіреуінpғана„таңдадық~ Кейбір хикая{тар‘Түркияда жарық„{ерг‘нtбасылымдардан„{лынды 20 – деп арнайы„керсете{іu„Ертеректе‚Сай{ам„өңірінде„Ыбыр}йыміата„деген к\дейЌадам адал„емір„қе}іпті?„Қарт„ертелі?кеш‚тынымсыз„еңбек-е{се„де„ ешнәрсеге„жарыған‚емесp„Оның„}ар„байлығыЌөзенuжағасындағы шағын„бақшаqғанаЉболатын~„Әлгі„адамның„балалары„көбейген сайынzшығыңдары?да?кебейе„түстіp О{ың„қыздары ұзатылыпЌ ұлдарыpер жете„бастадыp„АллаpЫбырайымға„мейір\мqдарыттыz„оған балалары„қуанышЌберді„tҚарт„кез„алд{ндаxойнаған„ұлдарын, еркелеген қыздарын көргеңде?көк{регіuнұрға„толатын| Алайда„Ыбырайы\„ерекшеленіп„}үретінu„{рдайым„ой үстінде~ол„бірЂжаққаpжалғыз|кетіп к{латын„Ѓ ә{іpкөпЃсөйлемейт}нu тұйықЌжанwеді~ Бір баласыныңЌауыр„жүмысқаwеб}„болмады„uодан„бойын„}улақ салып|жүретін?„Ахметімейірбанды„еді„tқайыршыларға жәрдемдесу}еtұм}ылатын„pолармен‚ж}лғыз тілім|нанын даібөлісіп жейтін„ Қарт‚Ыбыр\йымЌосыpүлына}қарап„отырыпЌүзақ ойға қалатын„даЌ„~Бұл„- Алланыңpқасиеттіpеркі„ғой„„деген‚с{німге к{летінu„Жылдар„артынан„жылдар„ете„берді„~Ахмет„|„tжасқа толды|„Жаздың„қапырық‚ыстығы„түскен„ЌАхметѓб{зарға барма}шы едіtіол„әдеттегісіншеіқариялардай„қолына~ұзынЌтаяқтыpү‘тап шықты„ Жолда|бақтағы„әкесіне„жолы{пақшы„болдыw„Ол|шыжыған к{н„астында„әжімді„бетінен терuсорғалап„pжұм}сЌжасап„жатқан қартты„керді„{Әлі‚жұлынатынpшөпЃкөпЃеді„tАхмет„әк}сіне қарап түрып„Ќоған„деген~аяныш„сезімі„оя‘ды„
- Әк{„uсізѓшептіЉнеге„қолыңызбенuтазартасызЌ„Былай„деңізp "Арам„ше}тер„тез„шығындар„uменің„бақшамда„тек,қа}аuжемістер ғана~өсетін„болсын„Ђ„
Осыѓсезді„Ахметіайтты„}аu„өзінің„аса таяғы‘?серм}пuқалыпpедіЌ„солuкезде„арам|шөптер„бақтан„өздері ұшыпЌшығып„Ќбір„шөмеле„болып„}иналып қалды| Ы\ырайым„атаны„бұл„ғажайып„қатты тандандырды„tОл алғашқы„сәтте„не„айтарын~білмесе„деuАлланың„өзxүлынаЌосындай к{ш„дарытканын„тү{інгенЌсоң„„аспанғаsқарап„қолын„жайып„ ҰлымЌм}нің, Алла„сені„басқаіадамдардан бөлектеу етіп жаратыпты„„саған„кереметтер„жас{йтыңдай„ұлы„күш{дарытыпты‚ Сенuендіuменің ү}імдіікерекіт}„қылм{йсың„uс{ндықган„пайғ}мбар қайда„сілтесе„сонда„бар „ѓдейдіt Ахмет}кері б{рылды да?жүре„берді „олpмүмкін„енді„үйіме қайтыпЃоралмаспын}дегеңдей„жайtқозғалды„ЌОл„ауылдыЌтегіс аралап„щыққан„соң??күн~батысқа қ{рай бетpалды„ Ахмет}сол„бетімен бірнеше„}үн„жүріп„‚Қаратауuде{?аталатын тауға…келіп{тірелді „Осы‚жердеtөзініңѓасасынuкадады ?сол„жерден бұлақpкөзііашылдыЌ„бұл„таза„салқын„су|еді„~Ахмет оданіөрі@қар}й Түркі{тан„каласы„{ұрғанpтұсқаpтоқтадыt„жан„жағына„қарап осыңда?тұрақтануға„бекінді„ Өзіне~үй түрғызды‚?шағынtбақ егіп?„осыңда„жүмыс„істеп тамағ}нpасырауды„мақсатpетті„ Ахмет}бос„уақытында…Алланы„ауызға„алып„құлшылық етумен„}олды „ӨзЂүйіtжанынан өткен„адамдарға„шама?шар{ы жеткенш{„жәрдемдесуге‚тырыс}ыt Оғанpқаріпpболып қалғандарЃменpөртүрлі„кеселге}душар болғандар„келіп„жат{ыu„Ахмет„оларды„емдеп@жіб}ретін„Ђкейін оның„даңқы„мен„ғаж}йып~істері„көпшіліккеѓмәлім‚бол{ы„ Бірте„біртеqәулиенің?жанына„Аллаға„wүлы~пайғамбарға құлшылық„ету?үшін„оныменібірге„болу}аuниетqеткендер„де қоныстана„бастады„tЖылдар„өте„берді ?бірuлашық„үйtбай„кентке айналдыp„ҚожаwАхмет„үз}қuжасады„pол„өзініңpғүмырында|көптеген ғажайыптарЌжасады„‚Мұхаммедtпайғамбарға}періште„Алланың‚сәлемін}жеткізді„ Сіздіңtәулетіңізде„бір„кереметqбала„{үниеге„}еледі„qОл„бала өзіңнен„бес жүзuжылдан„соңwтуадыtекен „Әлгі бала„Түркістан{ан шығадыp„Сол.ұрпағына„аманат„қалдырыпЌкетЌ„Ѓ д{йді„ Пайғамбар„оған?аманатpе}іп„бір„түйір„құрма}ыpтабыстайдыq„Жәбірейіл„әлгіsқұрма}ыpТүркістан‚ө{кесіндегі ғүла{аuАрыстанға өк{ліп|береді„ "Ол„баланы„калай„тан{мын|„деп сұраған„Арыстан‚бабтың сауалына„Алланың айтқанын„жеткізеді„ - Ол„бала„мешітке}барғанда{алдымен„барады„даp кері қайтқандаpда мешіттен көзін алмай теріс‚қарап„жүредіЃ Арыстанѓбабpаманаты„q „pж}лpұртында„сақтап„жүреді„pКейін баланы„танып құрма}ыpбергендеuАхметuоныtаузына‡с}лып„жұтып жібереді‚ Соңда„Арыстан‚„- ЕE,балам„|бек}р еттің{ау„‚кейінгілерге„де қалу|кере{„еді„ау{ - дегендеu„- Уа„pатаp„сіз,құрма}ыpұртыңыздаЌүш жүз„жылwсақтап шырынынЌсорып~алған„екенсізp„маған~тек„{үйегіѓғана қ}лыпты„ сондықтан„да„жұтыпЌжібердім„u„‚деге},екенt Құрма}ыpжеген„соң„Қожа~Ахмет?өлгенше тамақты ысырап ішпей„uжемей, барға қанағатпен өтеді„tАлла@тағаланың„шарапатымен„құстар„мен ж}нуарлардың тіліні„аспандағы„періштенің не„істепЉжүргенін білетінѓқасиетке иелендіu„Қожа.Ахметwне тілес}„uАлла~тағала„оныңѓтілегін|қабыл қыладыpекен Ахмет}ің„есімін„естіг}ңде сырқаты„барларpТүркістанға?қарай ағылыптыЌ„әулие,олардыңyкеселдерін‚жазыпwжібере„беріпті„uОның даңқы?шартарапқа„таралады?„ҚожаwАхмет„аз}ндағы„намазының„екіЌбас„сү}десін Түркіс{анда, екі{басqпарызын„Меккеде„оқидыMеке{„{Ол„әрдайым ақ?атанына„мініп„pбұлттың„үстімен„ұшыпЌбаратын„көрінеді~ Б{рде әулиеніңuғажайыпpқасиеттеріне„күмәнданған„біріжігіт„{ға}?келіпp "Сенuәулие„емессің}„алдаушысың„ЌдепЌәжуалайды„pҚожа„Ахмет оның„сөзін?сабырлыѓқалпымен„тындапpшығады„}аu
- Ертең„азанда„маған„кел „}кеуміз~Ме{кеге,бары{„нама}ды сонда~оқимы}„Ќ„xдеп жауапЃқатады…„Уәде„бойыншаzәлгі„жігіт ертеңіне?ҚожаuАхметкеpкеледі} Кенеттен„аппақ„қардай„ақpатанpпайдаpболып?әулиенің алдына„келіп ш{гедіі„Қожа?Ахметtжігіткеw„- Артыма„мі}гес„}жол„үстінде„кашанpқонғанша?көзінді„ашпаp - дейдіz„Жол үстінде?әлгііжігітuшыдамсыздық„танытып„ айналасына„қарамақшы болғанда}„солЉкүйінде„жолғаpқұлапpтүседі„ Ол„Жолбарыс„патша„ордасының„үстінеЂтүскен„екен~„Патшаѓоны ағашкаЉб{йлапqөртеп|жіберуге„өмірЃқылады„uЕнді„өлтірм}кші болғандаp„МеккеденMора{ы{„келеuжаткан‚Қожа„Ахмет{оны ағашыменЌб}рге~көкке көтеріп‚әкетед{„ Бұл„к{реметке}таңданған„Жолбарыс„патша„ҚожаѓАхметті іздеп„келіп{„өлгенше кызметuетіп„өті{ті„x
***
Хазірет„сұлтан„хақында аңызғаxайналған„әңгіме}ер„Мерв шаһарына„даpжетеді„wМаруазиtдеген„мұғаліміш}һардың„мүфти м}лдаларын„жинап„ЌАхмет„Иассауиге„бары}„uтүрлі„сауалдар қойып„Ќоны „жеңіп "қайтудыЃүйғарады„„Олtүшін„мынадайpсұрақ дайындап„~жаттап,алады„ Маруази…бастағанq„p„ѓмушауар„және„u м}фти„Түркістанғ{ібет„алады„ Хазірет„Сұлтан„екі шәк{ртінеuолардың„сапарлары„жайлы хабарлайды„|- Шырағымp?дей}і сенімдіtшәкірті~Мұхамме}к}„– Мың сұрақтыЌолардың„есінен шығарып„uжадынан?өшіріп„жібергейсіз„ Олар„тәңірініңіқолдауынtбір…көріп„таңдан{ын‚
- Мақүл|,тақсырым„Ќ„‚деп}шәк{рт‚шегініп„шығыпЃке{еді„ Екі{ші~сенімдіuшәкі}тііСүлей{енге„де„сондай„та}сырмаsбередіu Ертеңіне?бесін уақытында күткенЌмеймандарpке{еді„
- Алла„тағаланың„тураpжолынан„азғыратын„сенбісіңu„– дейді м}ғалім|да}ысынЌкөте{іп„„Мервтен келген„меймандар{бұл„жердегі ұстаз„шәкіртте{дің„үстіuбастарынаѓмысқылдайѓқарап‚„- Муриттерің„сондай?жалаң„аяқ„паz „wдейдіp ҚожаwАхмет„ол}рға„карсы„сөз?айтп{йды‚„
- Қош„кел{іңіздер? Мейманы}ыз„болы}ыздар„qАсықпай„сөйлесеміз „Тәңір?нәсіпzетсе танысыпЌта„аламыз„p дейдіp
Хазірет„жанындағыларға„қарапpбылай„дейді„
- Мейманд}рpекіtүш к{н„демалсы}„pҮшінші„күн„{лкен?ала{ға„тұғыр„қойылды„ЌКөпшілік жиналдыp„Меймандар„ойга}алғандарын„орындау‚үшін„сауал беретінuболды „Хазірет„пен„мүридтеріuерекше{құрме}пен„жауап беруге„келісіп{алдыі Әуелгі|сөз кезегі„{үғалім„Мару}зиге„тид} „Олpмінеге к{терілдіі„ЖұрттыңЌназары„Маразиде„MОл„маңғазданаuне„айтқы}ы к{лсе|де„есінен шығып„кете~берді?„оның„{ні„шықпай„uтілі к{рмел}і. Әбден„жаттаған„сауалдарыныңѓкайсысын„айтқысы к{лсе|де„uтіліuшықпадыі Көпшілік|те{үнсіз ?Тапѓқазір„мінбеде„бір ғажайып„көргенд{й„‚МаруазиtбірzекіMжөтелген„болдыqібәрібі{ басына„ештеңе„келмеді? Ол„жанындағыЌтеріден„бір„дәптерtшығардыі„Сауалдар„мен жұм}ақтардың„бәрі осыңда жазылғанtеді„wСоданЌоқыпpбермекші болды|„ДәптердіңЃбетін‚ашқанда„u„астафыраллаp„дедіp,Көзбен көрген„беттеріндеuбірде‚бірuәріп„қалмаған}„Ол„мінбеден|жы}ыла жаздадыt„
"ОO,бұл„не„дегенuкеремет„{не„деге}„қүдірет„u
Мүғалім|Ха}іретpСұлтанның аяғ‘наЌжығылды„ЌЖүзін„топыраққа сүртті„
- ТақсырымЌ„пірі}, меніңік}нәм}іuкешір„ - деді„көзі{ен жасы„тамшылай„}БізЌ„оқығанменіжетіліп„оқымаға}„екенбізu Аллағаpмы}„шүкір?„{еш‚бол{аuда адасқаным}здыxбілдікq ҚожаwАхмет„өз}нен„кешірім„сүрағ{нuмүғалім}і„екі‚қолдап орнынанЌтұрғыздыx Мервтенrкелгенде{дің|барлығыtжәне„бес жылpхазірет сарайындаzмүридtболы}?„тәлім алды„|
***
Хазірет„Сұлтан„бос|уақытында„ағаштанpшөміш„жәнеtқасық жонуды„әдетіне„айналдырған„pБазарpкүндері‚өгізге қоржын байлап„|әлгі,қасықsпен„шөміштердіuсалып?ж}бередіuекені Қасық пенuшөмішке}мұқт{ждар}ақшасынwқоржынғаpсалып„ѓбұйымдарын алып„кете„{еретін болыптыu„Кездейсоқ„ақшасыз„алғаңдарxболсаz өгіз„әлгі|кісіл{рдііақысын„төлегеншеuсоңынан„қалмайды„екен?„
***
ҚожаwАхмет„өл}рінде?маған‚келетін а}ам?ең„алд{мен Арыстанѓбабтың басына„зияратqетсінЌдепpөсиет„‘ылыпты "Арыстанѓбабқа~түнеp„Түркістандағы Әзірет{Сүлтаннан„тіле„ дегенsсөз~соданxқалыпты„p
***
Алла„тағала„Қожа„Ахметгіңwтақуалығ}на„риза?болып?„оған тағы?қосымшаѓөмі}„сыйлап}ы„ Бірақ„пайғамбар?жас}нанpасқан„өулие„~„Бұл„дүниеніңuендігі жарығы„маған„}ртықp„депpкүн„сәулесі„түспе{тін жер„асты қылуеткеuтүс{пuбіразѓғұмырqкешкенx
***
Ақсақ„Темір„әулиенің?қабіріібасына„үлкен„мазар„тұрғызуға әм}р„береді„‚Мазар.кабырғасынpқалай~бастағаңда ойда„жоқта?көк өгіз„пайдаpболыпp мүйізіменЃәлгіsқұрылыстыЌқиратып?кетеді„ Ашуланғанpәмірpқызме}шілерін„ша}ырып„мазарuқұрылысын қайта„бастауға„пәрмен…қыладыt„Мазарды„кек„егізЌта{ыuд{ құлатып к{теді„ Әм}р„түс„көред{?„Түсінде ақ?сақалды„шалpаянѓбереді|„- Әуелі„маза}ды„Арыстан„бабтың„басынаpтүрғызp„Ол„менің ұстазым„xАқ„}ақалды„қарттың|Қожа Ахмет„екенін сезгенpәмір м}зардыЌалдымен„Ар}стан бабқаЌсалдырган„екен~
***
ҚожаwАхмет„ма}арында}тұрған„қазан„жеті„заттанp„алтын„ к{мі}і„мыс„}құмѓ,тас„}топырақѓ,т„б„Ђжасалған? Қазанның~қасиеттілігіyсоқдайіоғанsбіреуЂықыласпенЂқой апарса„толады„„енді„мақтанышпен„түйе}апарыпpсойсаЉда толмайд}„pОған„салынған„дәмѓот„жақпай„піседі?е}енЂ„

***
Бір„күн{?Ахмет@„‡„}„uең білімдар?деген|шә}ірттерді м}жіліске„ша{ырыпЉ„білім‚бәйгесініжаса}дыq?Соңдаuеңібілгірpбоп топтан„озған Хакім„Сүлеймен„{ол}ы„RОсыданzк}йін~ұлы„ұстазы ҚожаpАхмет„өзxбатасын„беріп„~Хиуаға‚жібередіy„Кетеріндеі„qЕртең есігіңнің„аддындаtтізесінtбүгіпібірuтұйе~түрадыі„Солqбұйдасыз түйеге„мін~дағыp?түйені?еркінше жібер{іТүйе„қаншаЉжер„жүрсе де жүре‚берсінu„олѓәбден„тұрмастан„жатқан?кез}еpғана„түс те„pсол жерді‚мекен}қыл{„қызметіңді атқар„}дейді?„Сүлеймен„ұстазы Ахмет}ің„айтқанын„орындайдыЌ„Астындағы~түйесі„әбден„шаршап„ ұрсаѓтүрмай„‚б}қырып шөккенЌжердіЃ „Бақ{р{ан„депwатап„tсол жерді‚мекен}еті{ті„~Осыдан Хакім Ата Бақырған қаласында тұрып, өзі СүлейменzБ}қырғани„аталыптыpмысy
***
ҚожаwАхметгің}„u„„„мүриді6бол}ан‚„әңгіме}ерде„u„‚„ делінеді~„Қожа.Ахметwқайтыс‡б}лған соң„шәкірттері„жан?жаққа тарап‚кетеді{„Оныңu„tі.мүридіЌМаңғыст}уға„келіп„Mосыңда„қаза болған?„Оның бәрі„әулие?саналады|„кейбіреулерініңpатыЌмәл{м еме}„uбірақqолардың„бейіттерінЌжұрт„қадір„тұтадыі„
***
Түркіс{анѓшаһарында„ғұлама„ҚожаtАхметтенpд}ріс?алғанpкөп шәкі{тініңібірі „qШопан-ата„еді„pБірде„ұстазыpшәкірттер{н„сынау ниетіменім}дресе„}анына‚жинапты„wҚолындағыpасасын~басынан асыраЌбірнешеіқайтараЉайналдырадыpда„pлақтырыпpжібереді„pОл сонан~соң~ „АлЂшәкірттерім?„{саны„қайсысың}біріншіpтауып әк{лссіңдері?дегенде „шәкірттер„аса,таяқт{ң„ұшқанpжағын„бетке ұстап„жарыса„жүгіріп„кетедіsіШопан ғ{на„орнынан қозғалмай тұрыпЌқалады„|
ҚожаwАхметтің}„Сен„неге"асаны~іздемейсің„p дегенsсауалынаp„…Мархабатты:ұстаз„pсіздіңіасаны?табуѓүшін„менің ұзақpсапарғаЃаттануым„керек„p„~депЌж}уа{„кайтар{ды- Шәкіртінің білімда}лығына„риза„болган„ҚожаxАхмет„сапарына~ақ„жол„тілеп‡ батасынpберіп қош„айтысады„ЌШопанЃата„Қожа„Ахметтің„Тү}кістанда тұрыпЌлақтырган асасын„Маңғыстауpтүбегіненpтабады„qОл„аса~қадалғанpжердіtүңгіп жерuастыpмешітін„}алады„„ҚұдықЌқазады„tөткен„ке{кен~же{ін„де{ тұт„ағашын„егедіu„Елuбалаларын оқытып„pөзіpде ғүлама„ұстаз атанады~„ОныңЌжерOасты?мешіті‚жартылайЌқұлаған„күйін{е„әлі к{нге„дейінtсақталған?„ел~жұртыЌоның~басына„тәу„етіпp түнейтін қасиеттіuорыні
***
Бегімsан}ның„атасы„ҚарабураpӘзінің„шын„аты„…„Тама?„Кіші жүздіңtжетіруuтайпасынан„шыққанpәулие~адам „БейітіpСозақ ауданының~орталығы„ШолаққоргандаЌ Қарабураqдеп‚атауtсебебіp„Қожа…Ахмет„өлерqалдыңда отбасына„ѓтуыстарына„…„Мен„пәлен„уақытта"дүние~саламынu„Мені оң?жаққа?қойғаннан?кейін~денем„{уымай„түрғанда„бі} қара„бу}а м}нгенsкісі к{ліпі м{ні„мәңгііжататын„орныма~өзі„ақ~жуы}„ арулап„қояды ?Мен‘„алып бара„жатқандаЌ„Қайдаpалып барасыз„p депuоныңЂқолын қақпандар ?деп„ескертіпті‚ Айтқандай„ақtҚожа-Ахмет„көзін жұм}сыменЌқ}ра„бура м}ніпікелг{нuбірsкісі оның‚мү{десін„алыпЌкет}ді‚„Соданібастап|ол к{сіні„Қарабура„Әзі„деп„атаған „Халық|педагогтарындағы„ескерерлік~солp?оларuхал{ққа қызмет}ету„арқылы… сонымен„бір;мезгілдеЌө}ге„халықтарг}„uдемек бүкі{іадамзатка„}ызмет„е{ті ?Олар„}алық пікірлерінOжинақтап‡ жүйеледі|жәнеіжалпыланған?ойды қайтадан„өздерінеxкайтарды~ СондықтанЌбұлардың„арасында‚ел„арасына„білім|таратуғаѓкөңіл аудармаған„}өзгеsхалықтарpмәде}иетіне~ынта„танытпағандарды к{здестіру„қиын„‚
Мәселен„|орта,ғасырлардағыpосывдай|көрнекті өк{лдердің„бірі? „Сүлеймен„Бақырғани}„u„~ „A„p?„жж‚?„pОл„өз ұстаздарыныңpісін„жаңа жағдайларда?жалғастырыпpалға„апарушы болды|„Халықтыңpпедагогикалық„дәстүрлерінеuсүйенген„ұстаз әлеуметт}кu„педаг{гикалықtмәні„зор„мә{елелерді„}озғайды„ Автор‚тәрбиелеуyжолынu„құралдарын„pәдістерінuхалық өм}рінің~өзінен„алу керек…де{ен„ойuп{кірлерінuелеңЂжолдары арқылыЌшебер„бейнелеген„qБақырғани|пайымдауында„адам„тұлға ретінде„санқырлы„pӘркім„өзіне.рухан{іж}ке„материалдық қүвдылықтарЌжасау„арқылы„пайда келтіретінЌеңбек„түрін т{ндап алуы„керек{„Адамны{.әлеуметт}к~дамуы„дүниен}„таныпіб{луін жетілдіру„мен‚өз м}мкіндігін„}р„}а{ада„жүзеге~асыра„алуында„t
Халықтың?бірі?дәруіші Бірі‚ғалым„|бір},тақуа„pБірі‚сопы„Ђбірі,пірі„Бірі‚ілімін„}ян~етед‘„Бірі‚дәруіштігінЉбаянsетедіqҚұлшылық„еткендер„а{ан„болады‚
Бақырғани?білімненqартық}құңдылық|жоқ „білім – рухани байлық„деп?біледіЃ Осығанuорай „ұлыңЌмен}қызыңдыЌілім үйренсін~„ұстазға„берp депuақыл„айтады„pОйшыл кісілікp има}дылықtпринциптерін„жоғарыyбағаладыі„Өзінің педагогикалықsпік{рлеріңде„қай{рымсыздыққа„tтоғышарлыққа„ м}нменш}лдіккеі„надан{ы{қа,қарсы„болып„tөмі{?өткінші‚„оның м}нінікеті{етініжағымсыз~қылықтард}нѓсақтан„Ќ„|дейді„pжастық шақты„дұрысЌпайдалану„қажеттігін…ескертеді„ Өзxзаманы}ың„білімпаз оқымыст}сы„болғандықт}нЌ„Әдаб Ахмед}„uӘдаб/?„оқымысты„жазуш}„Ќатанған„Ахмед„Жүйкенидің (XII ғ. аяг‘„s„Ќ XғIIбасы„q„Акиқат сыйы{„кітабы түркіzтілін{е жазылған„|Еңбек.тәлім„}әрбие„yоку біл{м…-мінезіқұлық м}селелерін„жан„жақты„баяндауымен„ерекшелін‘ді„tЖүйкени өзініңітәлімдік„}ікір{еріндеuбілімге„}йрықшаpкөңілЌбөледі„ Білімді}ікі„|ба{ыттыqболудың„бастыqшарттарының бірі„ѓАдамның қабілеті„меніер}ін„жоғары бағалаған„автор~оны„үнемі„жетілдіріп отыруға‚шақырады„pБілім„pөнер.үйренуді}тіршілік‚үшін„ырыс~ адам„қауымын„}тұрмы}ын„гүлдендіруші„құралpдеп„ұғынуға бағытталды„ Ұлы„ұстаз„жаңдыЌ,мәнерлі‚сөз „нақты іс„pізгіЌдәстүрімен өнегелерu„соның,ішінде~ата анаіүлгісінің„өзіндік~орны„секілді бала„тәрбиелеуuжолдарыныңЂтиімділігін~ескертеді„}Халық тілегіменіс}насатын„pкөпшіл„pқоғамшыл„{мөдениетті?тұлға өсіруді ата„ананың~бастыЌміңдеті„санайды~„Бүғанpқоса„шығарманың?„Тілд}„тыйу - әдептілікіпен тәртіптіліктіңіш{рты?екендігі„туралы{„u„Жомарттың қайырымдылығ}„және|сараңның?қамсыздығыtтуралы„„ "Кішіпейілділікі„{"Жақсының„игі„қылығыyмен дүниеқоңызды} жарамсыз„}ылығыxтуралы„Ќтарауларындағы„тәрбиелік„ойлардың м}ні~асаpзорp
"Адамгер}ілік„біріүйі„{айырымдылық оныңzіргетас} сияқт‘?„„"Қолыңда„барqболса„qкемтарға,жә{дем}берp„‚"Уа„pдосt„үлкендерд{ңuабыройын„қастерле„Ќ„"Дәрежеңwүлкейген{сайынsұстамдыр}қtболыпp Үлкендіікі{ігеісыпайыѓсөйлеp„z"Жақсы„ісіңмені?елдің/ к{ңілініалыпpөм}р„кеш{„Ақылсыздықтан„өзіңді аулақ|сал „ѓ

- депuкеле{ін„өнеге сөздердің„асаімодцығыpту}ңцының„тәрбие„қүралы€ретіңдегі орнын~айқывдайzтүседіt„

З.ӘБІЛОВА, Қ.ҚАЛИЕВАЛАРДЫҢ «ЭТНОПЕДАГОГИКА ОҚУЛЫҒЫНАН»